Slimmer met Regelgeving

De computer oordeelt?

Overheden en bedrijfsleven leunen steeds meer op data en algoritmen bij besluitvorming. Maar biedt het Nederlands recht wel voldoende bescherming tegen de negatieve gevolgen? Recent in het nieuws (AD: “De burger heeft het nakijken“, MrOnline: “Nederlands recht niet klaar voor big data“) worden de conclusies aangehaald van het WODC rapport van onderzoekers van de universiteit van Tilburg.

Het AD beschrijft een situatie uit de Verenigde Staten waarbij de duur van een gevangenisstraf was bepaald met behulp van een algoritme en vragenlijsten die door de verdachte zelf waren ingevuld. Deze casus is goed bekend en gedocumenteerd op internet. Anders dan de suggestie van het AD, heeft het algoritme hier niet de hoogte van de straf bepaald, maar de rechters geholpen bij het bepalen van het risico voor de samenleving, een gegeven dat door de rechter is meegenomen in het oordeel. In feite zou je het algoritme hier kunnen zien als een speciaal soort “specialist”. Het verzoek is gedaan om deze zaak voor het hoogste gerechtsorgaan van de Verenigde Staten te brengen, maar deze heeft de zaak afgewezen.

Het WODC rapport concludeert dat, hoewel het recht van individuele burgers goed wordt beschermd, het recht tekortschiet als het gaat om moderne mensenrechtenvraagstukken die draaien om grote gegevensverzamelingen. Big Data projecten zijn nauwelijks in tijd, ruimte en persoon af te bakenen, maar vormen een structureel en voortdurend onderdeel van de handelingen en gedragingen van overheidsdiensten, bedrijven en burgers. Hoe groter de dataverwerkingsprocessen en hoe algemener de verzamelde gegevens, des te moeilijker zal het zijn voor een individu om zijn belang concreet te maken.In wezen gaat het bij dit soort Big Data-processen vaak niet om de bescherming van individuele belangen, maar om algemene belangen.

Het rapport geeft een dertien reguleringsopties op punten waar versterking van het Nederlands recht mogelijk is. Een rapport waardig om te lezen, zowel voor burgers als voor de wetgever en geeft richting wat de belangrijkste gespreksonderwerpen kunnen zijn voor de toekomst van digitalisering en ICT bij de overheid.

Marco Brattinga

Voeg opmerking toe